پیش بینی مشکلات رفتاری کودکان بر اساس استفاده آسیب زای مادران از شبکه های اجتماعی مجازی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

دانشجوی کارشناسی ارشد رشته روانشناسی تربیتی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد ساوه، مرکزی، ایران

چکیده

پژوهش حاضر با هدف پیشبینی مشکلات رفتاری کودکان بر اساس استفاده آسیبزای مادران از شبکههای اجتماعی مجازی انجام شد. این پژوهش یک مطالعه توصیفی از نوع همبستگی بود. جامعهی آماری پژوهش شامل کلیه مادران شهر تهران در سال 1400 بود که حداقل یک فرزند در مقطع ابتدایی داشتند و در شبکههای اجتماعی مجازی اینستاگرام، واتساپ و تلگرام عضو بودند، میباشد که از میان آنها 120 نفر به روش نمونه گیری در دسترس (فراخوان در شبکههای اجتماعی مجازی) انتخاب شدند. روش جمع‌آوری داده‌ها بر اساس پرسشنامه استفاده آسیبزا از اینترنت کاپلان-تجدیدنظر شده (2010)، پرسشنامهی تواناییها و مشکلات رفتاری کودک گودمن (1997) انجام گرفت. تجزیه و تحلیل اطلاعات به‌دست آمده از اجرای پرسشنامه‌ها از طریق نرم‌افزار SPSS 23 در دو بخش توصیفی و استنباطی انجام پذیرفت. نتایج حاصل از پژوهش نشان داد که بین استفادهی آسیبزا از اینترنت مادران و مشکلات رفتاری کودکان رابطه مثبت معناداری وجود دارد. همچنین استفادهی آسیبزا از اینترنت توسط مادران، قادر به پیشبینی مشکلات رفتاری کودکان (و زیرمقیاسهای آن) میباشد. بر این اساس لازم است به تأثیرات فناوری در تعاملات خانوادگی توجه ویژهای شود و به والدین پیشنهاد میشود با مدیریت استفاده از اینترنت، مشکلات رفتاری در کودکان خود را بهبود بخشند.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Predicting Children's Behavioral Problems Based on Mothers' Problematic Use Of Virtual Social Networks

نویسنده [English]

  • Sara Farajdonyavi
Master Student of Educational Psychology, Faculty of Humanities, Islamic Azad University, Saveh Branch, Markazi, Iran
چکیده [English]

This study aimed to predict children's behavioral problems based on mothers' problematic use of virtual social networks. This study was a descriptive correlational study. The statistical population of the study included all mothers in Tehran in 1400 who had at least one child in primary school and were members of the virtual social networks Instagram, WhatsApp, and Telegram. 120 people were selected by convenience sampling method (call-in virtual social networks). Behaviors and Abilities Questionnaire (1997). Data analysis was performed from questionnaires through SPSS 23 software in two parts: descriptive (standard deviation, skewness, and elongation) and inferential (Pearson correlation and linear regression analysis). The results showed that there is a significant positive relationship between problematic use of mothers' Internet and children's behavioral problems. problematic use of the Internet by mothers can also predict children's behavioral problems. Accordingly, it is necessary to pay special attention to the effects of technology in family interactions, and parents are advised to improve their children's behavioral problems by managing the use of the Internet.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Behavioral Problems
  • Virtual Social Networks
  • Problematic Internet Use

اصل مقاله

مقدمه

دسترسی به اینترنت و استفاده از تلفنهای هوشمند و سایر دستگاههای فناوری به‌سرعت افزایش یافته است (مرکز تحقیقات پیو[1]، 2017). شبکههای اجتماعی[2] مجازی مانند شبکههای تلگرام[3]، اینستاگرام[4]، فیسبوک[5] و غیره امروزه مورد استفاده بسیاری از افراد دنیا قرار گرفته است (تانگ و کو[6]، 2017). در بین کشورهای غرب آسیا، تعداد کاربران اینترنت در ایران نسبت به سایر کشورها به‌طور قابل توجهی بیشتر است و تعداد کاربران از سال 2000 تا 2018 از 8/3% به 1/69% افزایش یافته است (آمار اینترنت و گزارشهای مخابراتی ایران[7]، 2020). دونگ، یانگ، لو و هائو[8] (2020) در پژوهشی که با هدف ارزیابی استفاده از اینترنت در شرایط پاندمی کرونا[9] بر روی 2050 شرکتکننده انجام دادند، نتایج حاکی از استفادهی بیش از حد از اینترنت در میان کاربران بود. علیرغم خدماتی که این شبکهها در زمینهی اطلاعرسانی و تسهیلات ارتباطی فراهم کردهاند، آسیبهایی نیز با خود به همراه داشتهاند (الجمعه، القودا، البورسان، بخیت و عبدالجبار[10]، 2016).

استفاده بیش از حد از فناوری به‌عنوان اعتیاد به اینترنت[11] و استفادهی آسیبزا از اینترنت[12] شناخته میشوند و هر دو با مشکلات بهداشت روان مانند افسردگی، اضطراب و مشکلات اجتماعی همراه هستند (نوروزی، روشنچلسی و فراهانی، 1399). استفاده از اینترنت از دیدگاه یانگ[13] (1996) در شرایطی آسیبزا تلقی میشود که بر روابط بینفردی، زندگی اجتماعی و یا ثبات عاطفی کاربران تأثیرات منفی بگذارد (نوروزی، روشنچسلی و فراهانی، 1400). باید توجه داشت که استفادهی آسیبزا از اینترنت و اعتیاد به اینترنت دو مفهوم متفاوت است. استفاده آسیبزا از اینترنت ممکن است شامل اعتیاد به اینترنت باشد اما یک مفهوم چند وجهی و گستردهتر است (دانجلو و مورنو[14]، 2020). استفادهی بیش از حد از اینترنت موجب کاهش ارتباط میان اعضای خانواده (سواری، 1392)، غفلت همسران از یکدیگر (رابرتز و دیوید[15]، 2016)، بروز اختلافات میان زوجین (فاکس، اسبورن و واربر[16]، 2014)، افزایش روابط فرازناشویی (کمالجو و همکاران، 1395؛ رایدوی و کلایتون[17]، 2016)، کاهش رضایت زناشویی (نورثروپ و اسمیت[18]، 2016) و مهمتر از همه حواس‌پرتی والدین از کودکان و یا استفادهی همزمان از فناوری و تعامل با کودک (کیلدره و میدلیمس[19]، 2017؛ مکدنیل و رادسکی[20]، 2017) میگردد.

به‌طور کلی میتوان گفت اعتیاد به شبکههای اجتماعی باعث ایجاد مشکلات در زندگی می‌گردد. فرد مبتلا به این نوع استفادهی آسیبزا، هر چه بیشتر در استفاده از شبکههای اجتماعی درگیر شود به همان میزان از فعالیتهای خانوادگی فاصله میگیرد و بر سیستم خانواده اثر منفی میگذارد (نیرومند و ذهابی، 1394). در کل زنان نسبت به مردان بیشتر از شبکههای اجتماعی استفاده میکنند و زمان بیشتری را صرف استفاده از آنها میکنند (تانگ و کوه، 2017). پژوهش شریفی و ایروانی (1397) که به‌طور خاص بر روی مادران انجام گرفت، نشان داد که اعتیاد مادران به اینترنت، پیشبینیکنندهی مشکلات رفتاری در کودکان دبستانی آنهاست. مشکلات رفتاری کودکان از دیدگاه کوای و پترسون[21] (1987) به دو دسته تقسیم میشود: مشکلات بیرونیسازی از قبیل برونریزی، ستیزهجویی، نافرمانی، رفتارهای قانونشکنانه و پرخاشگرانه؛ مشکلات درونیسازی شامل گوشهگیری، افسردگی، اضطراب و شکایات جسمانی (یاریگر روش، عامری، بیجاری و دهشیری، 1398). یافتههای پژوهش مکدنیل و رادسکی (2017) حاکی از آن است که کودکان والدینی که استفادهی آسیبزا از اینترنت در آنها بیشتر است، مشکلات رفتاری بیشتری مانند پرخاشگری (مشکلات رفتاری برونیسازی شده) و ناراحتی (مشکلات رفتاری درونیسازی شده) را نشان میدهند. والدین در این پژوهش عنوان کردند که مشکلات رفتاری کودکانشان، با استفادهی بیشتر آنها از فناوری، افزایش مییابد.

بررسی پژوهشها نشان از آن دارد که استفادهی آسیبزا از اینترنت موجب حواسپرتی مادران از کودکانشان شده و این حواسپرتیها، احتمال کاهش کیفیت والدگری را بیشتر میکند. هرچه این حواسپرتیها افزایش یابد، بر رشد کودک و به‌طور خاص بر رفتار کودک، تأثیر منفی خواهد گذاشت (دروین[22] و مکدنیل، 2018). با افزایش نرخ نفوذ تلفن همراه و در دسترس بودن همیشگی این وسائل و وقفهها و حواسپرتیهایی که در روابط ایجاد میکند، این احتمال وجود دارد که بهزیستی والدین و کودکان به شیوهی قابل توجهی تحت تأثیر قرار گیرد. در حقیقت نگرانیها و نظرات در مورد استفاده والدین از تلفن همراه زیاد است (کریستاکیس، 2020). بنابراین هدف اصلی این پژوهش، پیشبینی مشکلات رفتاری کودکان بر اساس استفاده آسیبزای مادران از شبکههای اجتماعی مجازی است. اگرچه پژوهشهای زیادی در ارتباط با استفادهی آسیبزای والدین بالاخص مادران از اینترنت و تأثیر آن بر مشکلات رفتاری کودکان صورت گرفته است، اما پژوهشی که در آن به بررسی رابطهی مستقیم استفادهی آسیبزای مادران از شبکههای اجتماعی مجازی و مشکلات رفتاری کودکان دبستانی آنها به‌صورت کمی پرداخته باشد بسیار اندک است که ابزار سنجش و ملاکهای ورود به پژوهش آنها با این پژوهش متفاوت است. همچنین این پژوهش در زمان پاندمی کرونا صورت گرفته است که خواهناخواه تعامل مادر و کودک بیشتر و استفادهی مادران از شبکههای اجتماعی مجازی به‌دلیل شرایط موجود در جامعه به‌دلیل قرنطینه و پرداختن به مسائل تحصیلی و آموزشی کودکانشان بیشتر است.

 

روش

این پژوهش یک مطالعه توصیفی از نوع همبستگی می‌باشد. جامعه آماری پژوهش حاضر شامل کلیه مادران شهر تهران در سال 1400 بود که حداقل یک فرزند در مقطع ابتدایی داشتند و در شبکههای اجتماعی مجازی اینستاگرام، واتساپ و تلگرام عضو بودند. تعداد اعضای نمونه بر اساس اینکه در مطالعات همبستگی تعداد اعضای نمونه بین 120 تا 150 نفر کفایت میکند، 120 نفر در نظر گرفته شد که با روش نمونهگیری در دسترس مشخص شدند (با توجه به ریزش پرسشنامهها در انتهای کار، تعداد نمونه 130 نفر در نظر گرفته شد).

 

ابزار

ابزار اندازه گیری در این پژوهش پرسشنامه استفاده آسیبزا از اینترنت کاپلان-تجدیدنظر شده (2010)، پرسشنامهی تواناییها و مشکلات رفتاری کودک گودمن (1997) بود.

پرسشنامه استفاده آسیبزا از اینترنت[23] کاپلان[24]-تجدیدنظر شده (2010): این پرسشنامه برای اولین بار توسط کاپلان در سال 2002 طراحی شد و سپس در سال 2010 مورد بازنگری قرار گرفت. پرسشنامه مجموعاً 15 سؤال و 5 زیر مقیاس دارد که عبارت است از ترجیح تعامل اجتماعی آنلاین، تنظیم خلقوخو، اشتغال ذهنی، استفاده جبری از اینترنت و پیامدهای منفی. سؤالات به‌صورت لیکرت 7 گزینهای از 1 تا 7 نمرهگذاری میشوند. در ایران احمدپور، اصغری، سلطانیان، محمدی و پورالعجل (1397) در نمونهای متشکل از 986 نفر، روایی کل پرسشنامه را 85/0 محاسبه کردند که در مجموع پرسشنامه از روایی قابل قبول برخوردار است. پایایی پرسشنامه اصلی بر اساس ضریب آلفای کرونباخ 91/0 گزارش شده بود (کاپلان، 2010). پایایی ویرایش فارسی این پرسشنامه نیز بر اساس ضریب آلفای کرونباخ 92/0 برآورد شد.

پرسشنامه تواناییها و مشکلات رفتاری کودک[25]: این پرسشنامه یک پرسشنامهی غربالگری رفتاری برای کودکان در سنین 3 تا 16 سال است که بر مبنای ملاکهای تشخیصی ICD-10 توسط روانپزشک انگلستانی روبرت گودمن (1997) تهیه شده است. در این پرسشنامه نقاط قوت و دشواری (SDQ) در چندین نسخه برای پاسخگویی به نیاز پژوهشگران، پزشکان و متخصصان آموزش، وجود دارد که شامل نسخهی مخصوص والدین، نسخهی مخصوص آموزگاران و نسخهی خودگزارشی است. در این پژوهش از نسخهی مخصوص والدین استفاده میشود. تمام نسخههای SDQ حدود 25 ویژگی را میسنجد برخی مثبت و برخی دیگر منفی. این 25 مورد بین 5 مقیاس تقسیم میشوند: مشکلات هیجانی، مشکلات سلوک، بیشفعالی / نقص توجه، مشکلات ارتباطی و رفتارهای جامعهپسند. در نمونههای کمخطر یا جمعیت عمومی، بهتر است از تقسیم SDQ به سه خرده مقیاس مشکلات درونیسازی شده (مشکلات هیجانی+ مشکلات ارتباطی)، مشکلات برونیسازیشده (مشکلات سلوک+بیشفعالی / نقص توجه) و رفتارهای جامعهپسند استفاده شود. سؤالات بر اساس مقیاس سه درجهای لیکرت شامل «درست نیست»، «تا حدودی درست است» و «قطعاً درست» از صفر تا دو نمرهگذاری میشود. از جمع سؤالات مربوط به هر خردهمقیاس، نمرهی آن خرده مقیاس محاسبه میشود. نمرات هر یک از مقیاسهای رفتار درونیسازی شده و رفتارهای برونیسازی شده از صفر تا 20 متغیر است (گودمن و گودمن[26]، 2009). گودمن (2001)، در ارزیابی درونی این پرسشنامه، آلفای کرونباخ 73/0 را برای مقیاسهای مختلف گزارش کرد که مطالعات مشابه نیز در همین محدوده مشابه گزارش شدهاند. روایی همگرا و افتراقی این پرسشنامه با سیاهه مشکلات رفتاری نشان داده است که این پرسشنامه در مقایسه با CBCLدر نمونه کودک و نوجوان جمعیت عمومی، دقیقتر است. غنی زاده، ایزدپناه و عبدالهی (2007) پژوهشی با هدف تعیین روایی و پایایی این پرسشنامه انجام دادند. نمونه مورد بررسی، شامل 379 پسر و 377 دختر در سن 3 -18 سال بود. این پرسشنامه توسط والدین، آموزگاران و نوجوانان تکمیل شد. ضریب همسانی درونی آن به روش آلفای کرونباخ 73/0 گزارش شده است. وفایی و روشن (1385) نیز آلفای کرونباخ 84/0 را برای مشکلات رفتاری کودک و اعتبار درونی کل مقیاس را 43/0 گزارش کردند.

تجزیه و تحلیل اطلاعات به‌دست آمده از اجرای پرسشنامه‌ها از طریق نرم افزار SPSS 23 در دو بخش توصیفی (انحراف معیار، چولگی و کشیدگی) و استنباطی (همبستگی پیرسون و رگرسیون چندگانه) انجام پذیرفت.

یافته ها

در مجموع 120 پرسشنامه مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. میانگین سنی شرکتکنندگان 7/32 و میانگین سنی فرزندان 4/9 بود. 3/45% از کودکان، دختر و 7/54% از آنان پسر بودند.

در جدول 1، شاخصهای توصیفی مربوط به متغیرهای پژوهش آمده است.

در جدول 2، شاخصهای مربوط به همبستگی بین متغیرهای پژوهش که با استفاده از آزمون همبستگی پیرسون مشخص شدهاند آمده است. همانطور که نتایج ضرایب همبستگی پیرسون در جدول بالا نشان میدهد، بین متغیرهای پژوهش رابطهی معناداری وجود دارد. استفاده آسیبزا از اینترنت با مشکلات رفتاری کودک رابطه مثبت و معنادار وجود دارد.

به‌منظور بررسی این فرضیه که استفادهی آسیب زا از اینترنت توان پیشبینی مشکلات رفتاری کودکان را دارد، از روش رگرسیون خطی ساده استفاده گردید که نتایج آن در جدول 3 ارائه شده است.

 

 

جدول 1. شاخصهای توصیفی مربوط به متغیرهای پژوهش

متغیر

میانگین

انحراف معیار

کمینه

بیشینه

چولگی

کشیدگی

استفاده آسیبزا از اینترنت

73/45

38/17

15

89

27/0

64/0

مشکلات رفتاری (نمره کل)

73/9

35/4

1

24

66/0

25/0

مشکلات برونیسازی

24/6

73/2

0

15

64/0

15/0

مشکلات درونیسازی

39/3

51/2

0

12

79/0

48/0

 

جدول 2. شاخصهای مربوط به همبستگی بین متغیرها پژوهش

 

متغیر

1

2

3

4

1

استفاده آسیبزا از اینترنت

1

 

 

 

2

مشکلات رفتاری

31/0

1

 

 

3

مشکلات برونیسازی

27/0

80/0

1

 

4

مشکلات درونیسازی

22/0

78/0

34/0

1

 

جدول 3. خلاصه آزمون رگرسیون جهت بررسی رابطه بین استفاده آسیبزا از اینترنت با مشکلات رفتاری کودکان

متغیر پیش‌بین

ضریب همبستگی

مجذور ضریب همبستگی

همبستگی تعدیل شده

مشکلات رفتاری کودکان

0.39

0.15

0.14

مشکلات برونیسازی شده

0.32

0.10

0.09

مشکلات درونیسازی شده

0.34

0.12

0.11

 

 

 

 

بر اساس اطلاعات جدول بالا، رابطه بین استفاده آسیبزا از اینترنت و مشکلات رفتاری کودکان برابر با 39/0 است (مشکلات برونیسازی شده 32/0؛ مشکلات درونیسازی شده 34/0)؛ به‌عبارت دیگر، این متغیر تقریباً 15 درصد از تغییرات مربوط به «مشکلات رفتاری کودکان» ((15/0=2R) (10 درصد مشکلات برونی سازی شده و 12 درصد مشکلات درونیسازی شده) را تبیین می‌کند.

برون داد بعدی رایانه تحلیل ضرایب رگرسیون مدل را نشان می‌دهد:

 

 

جدول 4. ضریب استفاده آسیبزا از اینترنت در پیش‌بینی مشکلات رفتاری کودکان

متغیر وارد شده در مدل

مدل

B

SE

(Beta)

T

سطح معناداری

 

(عرض از مبدا)

09/5

0.162

 

 

0.000

مشکلات رفتاری کودکان

ضریب متغیر

07/0

0.047

28/0

44/5

0.000

 

 

نتیجه‌گیری و بحث

هدف از مطالعه حاضر پیشبینی مشکلات رفتاری کودکان بر اساس استفاده آسیبزای مادران از شبکههای اجتماعی مجازی بود. همانطور که در نتایج تحلیل به آن اشاره شد، بین استفادهی آسیبزا از اینترنت در مادران با مشکلات رفتاری در کودکان رابطه مثبت و معناداری وجود دارد. مثبت بودن رابطه بیانگر این است که با افزایش استفادهی آسیبزا از اینترنت، میزان مشکلات رفتاری کودکان افزایش مییابد. همچنین نتایج حاکی از آن بود که استفادهی آسیبزا از اینترنت در مادران توان پیشبینی مشکلات رفتاری در کودکان را دارد. نتایج حاصل از این پژوهش با یافتههای حاصل از پژوهشهای نوروزی و همکاران (1400)، نوروزی و همکاران (1399)، یاریگر روش و همکاران (1398)، مکدنیل و رادسکی (2018)، دروین و مکدنیل (2018)، رابرتز و دیوید (2016) مبنی بر رابطهی مثبت استفاده آسیبزای اینترنت با مشکلات رفتاری فرزندان همراستا است. در تبیین یافتهی پژوهش میتوان گفت از آنجا که حواسپرتی با استفاده از اینترنت شیوع زیادی پیدا کرده، مخصوصاً استفادهی از تلفن همراه و سایر وسائل فناوری توسط مادران در حالی‌که در کنار فرزندان خود هستند، به پدیدهی رایجی تبدیل شده است و موجب حواسپرتی آنان از کودکانشان میگردد، موجبات نگرانی زیادی را فراهم میآورد (مکدانیل، 2019). این نگرانی از آنجا ناشی میشود که ممکن است استفادهی آسیبزا از اینترنت باعث برانگیخته شدن سبک خاصی از والدگری گردد که در نتیجهی آن تعامل با کودک و حتی گاهی اوقات پاسخ پرخاشگرانه به کودک را رقم بزند (رادسکی و همکاران، 2014). این موضوع به نوبهی خود منجر به ایجاد یک الگوی رفتاری مشکلساز در کودک میشود. از آنجا که کودکان نیاز به توجه و دیده شدن از طرف مادران خود دارند و از طرفی مادری که استفادهی آسیبزا از اینترنت دارد دچار حواسپرتیهای بیشتری نسبت به کودک خود میباشد، تلاش کودک برای جلب توجه مادر (رادسکی و همکاران، 2016) و اجتناب بالقوهی مادر برای فرار از تعامل با کودک (دروین و مکدنیل، 2018) میتواند عوامل ایجاد مشکلات رفتاری در کودک باشد. این امکان وجود دارد که استفادهی بیشتر مادران از فناوریهای دیجیتال نشان از سایر خصوصیات والدین یا خانوادهها باشد که به‌طور مستقل، استفاده از اینترنت و شبکههای اجتماعی مجازی و مشکلات رفتاری کودکان را پیشبینی میکند. لذا برای مشخصتر شدن این موضوع، لازم است تا مطالعات گستردهتری در این زمینه صورت گیرد.

از جمله پیشنهادهای پژوهش حاضر، بررسی نقش ویژگیهای شخصیتی مادران در ارتباط با استفادهی آسیبزا از شبکههای اجتماعی مجازی، انجام مطالعات در رابطه پدران با کودکان و همچنین استفاده از پژوهشهای کیفی در این زمینه میباشد. همچنین انجام پژوهشی در میان والدین نوجوانان و بررسی مشکلات رفتاری آنان پیشنهاد میشود

 

[1] Pew Research Center

[2] Social networks

[3] Telegram

[4] Instagram

[5] Facebook

[6] Tang & Koh

[7] Iran Internet Stats and Telecommunications Reports

[8] Dong, Yang, Lu & Hao

[9] Covid-19

[10] Aljomaa, Qudah, Albursan, Bakhiet & Abduljabbar

[11] Internet Addiction

[12] Problematic Internet Use

[13] Young

[14] D’Angelo & Moreno

[15] Roberts & David

[16] Fox, Osborn & Warber

[17] Ridgway & Clayton

[18] Northrup & Smith

[19] Kildare, & Middlemiss

[20] McDaniel & Radesky

[21] Quay & Peterson

[22] Drouin

[23] Problematic Internet Use (GPIUS2)

[24] Caplan

[25] Strengths and Difficulties Questionnaire (SDQ)

[26] Goodman & Goodman

مراجع

احمدپور، جمال؛ اصغری، زهرا؛ سلطانیان، علیرضا؛ محمدی، یونس و پورالعجل، جلال .(1397). بررسی روایی و پایایی ویرایش فارسی پرسشنامه آسیبزا از اینترنت، اپیدمیولوژی ایران، 14(1): 53-62.
سواری، کریم .(1392). بررسی رابطه سلامت روان و روابط خانوادگی با اعتیاد به تلفن همراه، پژوهشهای روانشناسی اجتماعی، 3(10): 3-11.
شریفی، شهپر و ایروانی، محمدرضا .(1397). پیشبینی اختلال رفتاری کودکان بر اساس کیفیت زندگی و اعتیاد به اینترنت مادران در دانشآموزان دختر دوره ابتدایی، مطالعات روانشناسی و علوم تربیتی، 4(1): 194-202.
کمالجو، علی؛ نریمانی، محمد؛ عطادخت، اکبر و ابوالقاسمی، عباس (1395). مدلیابی علی تأثیرات هوش معنوی و اخلاقی بر روابط فرازناشویی با واسطههای شبکههای مجازی و رضایت زناشویی، پژوهشهای روانشناسی اجتماعی، 6 (24): 53-74.
نیرومند، لیلا و ذهابی، شایسته .(1394). بررسی عوامل مؤثر بر میزان حضور زنان در شبکههای اجتماعی مجازی (مورد مطالعه: زنان ساکن شهر تهران)، مطالعات رسانهای، 10(28): 53-66.
نوروزی، زهرا؛ روشنچسلی، رسول و فراهانی، حجتاله .(1400). الگوی ساختاری استفاده آسیبزای مادران از اینترنت و مشکلات رفتاری کودکان با میانجیگری تعامل مادر-کودک، روانشناسی کاربردی، 15(1): 117-139.
نوروزی، زهرا؛ روشنچسلی، رسول و فراهانی، حجتاله .(1399). پیشبینی مشکلات رفتاری کودکان 5-3 ساله بر اساس تداخل فناوری و استفاده آسیبزای مادران از اینترنت، رویش روانشناسی، 11(56).
وفایی، مریم و روشن، مریم .(1385). بررسی روابط عوامل پیشبینیکنندهی خطر و محافظ خانواده با توانمندیها و اختلالهای عاطفی-رفتاری نوجوانان، روانشناسی معاصر، 2: 4-17.
یاریگر روش، محیا؛ عامری، فریده؛ فرح بیجاری، اعظم و دهشیری، غلامرضا .(1398). رابطه استفاده از آسیبزای ماردان از شبکههای اجتماعی مجازی با مشکلات رفتاری کودکان، مطالعات اجتماعی روانشناختی زنان، 17(1): 193-218.
Aljomaa, S. S. Qudah, M. F. A. Albursan, I. S. Bakhiet, S. F & Abduljabbar, A. S. (2016). Smartphone addiction among university students in the light of some variables. Computers in Human Behavior, 61, 155-164.
Caplan, S. (2010). Theory and measurement of generalized problematic Internet use: A two-step approach. Computers in Human Behavior, 26(5), 1089-1097
D’Angelo, J & Moreno, M. (2020). Screening for problematic internet use. Pediatrics, 145(Supplement 2), S181-S185
Dong, H. Yang, F. Lu, X & Hao, W. (2020). Internet addiction and related psychological factors among children and adolescents in china during the coronavirus disease 2019 (COVID-19) epidemic. Frontiers in Psychiatry, 11.
Drouin, M & McDaniel, B. (2018). Technology Interference in Couple and Family Relationships. The Oxford Handbook of Cyberpsychology, 114-132
Fox, J. Osborn, J. L & Warber, K. M. (2014). Relational dialectics and social networking sites: The role of Facebook in romantic relationship escalation, maintenance, conflict, and dissolution. Computers in Human Behavior, 35, 527-534
Ghanizadeh, A. Izadpanah, A. Abdollahi G. (2007). Scale validation of the strengths and difficulties questionnaire in Iranian children. Iranian Journal of Psychiatry. 2(2), 65-71
Goodman, A & Goodman, R. (2009). Strengths and difficulties questionnaire as a dimensional measure of child mental health. Journal of The American Academy of Child & Adolescent Psychiatry, 48(4), 400-403
Goodman, R. (2001). Psychometric properties of the strengths and difficulties questionnaire. Journal of The American Academy of Child & Adolescent Psychiatry, 40(11), 1337-1345.
Goodman, R. (1997). The strengths and difficulties questionnaire A Research note. Journal of Child Psychology and Psychiatry, 38(5), 581-586.
Iran Internet Stats and Telecommunications Reports. (2020). Retrieved 30 October 2020, from https://www.internetworldstats.com/me/ir.htm
Kildare, C & Middlemiss, W. (2017). Impact of parent’s mobile device use on parent-child interaction: A literature review. Computers in Human Behavior, 75, 579-593.
McDaniel, B. T. Everest, J & White, C. (2018). Parent distraction with technology and its impact on parenting quality. Poster presentation: Illinois Council on Family Relations. Normal, IL.
McDaniel, B. T & Radesky, J. (2018). Technoference: Parent distraction by technology and associations with child behavior problems. Child Development 89(1), 100–109.
McDaniel, B & Radesky, J. (2017). Technoference: parent distraction with technology and associations with child behavior problems. Child Development, 89(1), 100-109.
Northrup, J & Smith, J. (2016). Effects of Facebook maintenance behaviors on partners’ experience of love. Contemporary Family Therapy: An International Journal, 38(2), 245-253.
Radesky, J. S. Kistin, C. Eisenberg, S. Gross, J. Block, G. Zuckerman, B & Silverstein, M. (2016). Parent perspectives on their mobile technology use: The excitement and exhaustion of parenting while connected. Journal of Developmental & Behavioral Pediatrics 37(9), 694–701.
Ridgway, J. L & Clayton, R. B. (2016). Instagram unfiltered: Exploring associations of body image satisfaction, Instagram #selfie posting, and negative romantic relationship outcomes. CyberPsychology Behavior, and Social Networking, 19(1), 2-7.
Roberts, J. A & David, M. E. (2016). My life has become a major distraction from my cell phone: Partner phubbing and relationship satisfaction among romantic partners. Computers in Human Behavior, 54, 134-141
Tang, C. S & Koh, Y. Y. (2017). Online social networking addiction among college students in Singapore: Comorbidity with behavioral addiction and affective disorder. Asian Journal of Psychiatry, 25, 175-17

فایل ها

سابقه مقاله

  • تاریخ دریافت: 05 آذر 1400
  • تاریخ بازنگری: 04 دی 1400
  • تاریخ پذیرش: 04 بهمن 1400
  • تاریخ اولین انتشار: 01 اسفند 1400
  • تاریخ انتشار: 01 اسفند 1400

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار