فرصت‌ها و چالش‌های هوش مصنوعی در توسعه حرفه‌ای معلمان دوره دوم متوسطه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

دانشجوی دکتری تخصصی علوم ارتباطات، دانشکده فرهنگ و ارتباطات، دانشگاه بین‌المللی سوره، تهران، ایران.

چکیده

هدف این پژوهش تبیین فرصت‌ها و چالش‌های هوش مصنوعی در توسعه حرفه‌ای معلمان دوره دوم متوسطه است. پژوهش با رویکرد کیفی و روش تحلیل مضمون انجام شد. جامعه پژوهش شامل معلمان شاغل دوره دوم متوسطه در مدارس شهر کرج بود و گردآوری داده‌ها در سال تحصیلیِ1403-1404 انجام گرفت. داده‌ها از طریق ۲۴ مصاحبه حضوری نیمه‌ساختاریافته با نمونه‌گیری هدفمند و حداکثر تنوع گردآوری شد و فرایند گردآوری تا کفایت داده و اشباع مضمون ادامه یافت. مصاحبه‌ها با رضایت آگاهانه ضبط، واژه‌به‌واژه پیاده‌سازی و هم‌زمان یادداشت‌های میدانی ثبت شد. تحلیل داده‌ها به‌صورت رفت‌وبرگشتی و هم‌زمان با گردآوری آغاز شد؛ کدهای هم‌معنا در خرده‌مضمون‌ها ادغام شد و مضامین نهایی در سه سطح فردی، مدرسه‌ای (سازمانی) و سیاستی سامان یافت. برای اطمینان‌پذیری، بخشی از کدگذاری‌ها بازبینی همکار پژوهشی و کنترل محدود مشارکت‌کنندگان انجام شد. یافته‌ها نشان داد هوش مصنوعی در سطح فردی به بهینه‌سازی طرح درس، طراحی فعالیت و ارزشیابی تکوینی، یادگیری حرفه‌ای خودراهبر و بهبود نگارش آموزشی کمک می‌کند. در سطح مدرسه‌ای (سازمانی)، عواملی مانند حمایت مدیریت مدرسه، فراهمی زیرساخت و دسترسی، فرهنگ یادگیری همکارانه، زمان و فرصت تبادل تجربه، و وجود قواعد اجرایی روشن، کیفیت استفاده و امکان آزمون ایمن ایده‌ها را تقویت می‌کند و در صورت ضعف، به احتیاط، استفاده فردی و افزایش نگرانی می‌انجامد. در سطح سیاستی نیز، نبود راهنماهای رسمی، ابهام در ضوابط استفاده آموزشی، و فقدان معیارهای مشترک ارزیابی کیفیت و حفاظت داده، از عوامل مؤثر بر افزایش نااطمینانی و شکل‌گیری استفاده‌های سلیقه‌ای از هوش مصنوعی تلقی شد. چالش‌های محوری شامل تردید نسبت به صحت و دقت محتوا، فشار کنترل کیفیت، ابهام در امانت‌داری علمی، دغدغه‌های حریم خصوصی، نبود قواعد روشن و شکاف دسترسی بود. نتیجه آنکه حمایت اثربخش مستلزم آموزش‌های مسئله‌محور، معیارهای شفاف ارزیابی کیفیت، راهنمای اخلاق و حفاظت داده، و تثبیت سازوکارهای سازمانی مدرسه‌محور برای یادگیری همتا و پشتیبانی مدیریتی است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Opportunities and Challenges of Artificial Intelligence in the Professional Development of Upper Secondary School Teachers

نویسنده [English]

  • Yaghoub Moradian
PhD student in Communication Sciences, Faculty of Culture and Communication, Soureh International University, Tehran, Iran.
چکیده [English]

This study aimed to explain the opportunities and challenges of artificial intelligence (AI) in the professional development of upper secondary school teachers. The research was conducted using a qualitative approach and thematic analysis method. Participants included upper secondary school teachers in Karaj, Iran, during the 2024–2025 academic year. Data were collected through 24 face-to-face semi-structured interviews using purposive sampling with maximum variation and continued until thematic saturation was achieved. Interviews were audio-recorded with informed consent, transcribed verbatim, and analyzed iteratively alongside data collection. Final themes were organized at three levels: individual, school-organizational, and policy. Trustworthiness was enhanced through peer review of coding and limited member checking. Findings showed that, at the individual level, AI supported lesson planning, formative assessment, self-directed professional learning, and educational writing improvement. At the school-organizational level, managerial support, infrastructure, collaborative learning culture, and clear implementation guidelines enhanced the quality and safety of AI use, whereas their absence increased caution and uncertainty. At the policy level, the lack of official guidelines and shared standards for quality evaluation and data protection contributed to inconsistent and uncertain practices. Major challenges included concerns about content accuracy, quality control workload, academic integrity, privacy, unclear regulations, and unequal access. The findings suggest that effective AI-based professional development requires problem-oriented training, transparent quality evaluation criteria, ethical and data protection guidelines, and school-based mechanisms for peer learning and managerial support.

کلیدواژه‌ها [English]

  • artificial intelligence
  • teacher professional development
  • upper secondary school teachers
  • three-level analysis
  • opportunities and challenges

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از تاریخ 14 مرداد 1405
  • تاریخ دریافت: 13 بهمن 1404
  • تاریخ بازنگری: 12 تیر 1405
  • تاریخ پذیرش: 05 مرداد 1405
  • تاریخ اولین انتشار: 14 مرداد 1405
  • تاریخ انتشار: 14 مرداد 1405