Document Type : Original Article
Authors
1 Associate professor Department of Education, University of Mazandaran
2 Associate professor Department of Educational Innovation and Curriculum, Higher Education Research and Planning Institute, Tehran, Iran
3 Master of degree in Curriculum Planning, University of Tabriz, Tabriz, Iran.
Abstract
Keywords
مقدمه
نوجوانی دورهای حساس در رشد فیزیکی، روانشناختی، اجتماعی و فرهنگی افراد است که در آن تغییرات شناختی، هیجانی و رفتاری شکل میگیرد (اندرسون و جیانگ[1]، 2018). در این دوره، نوجوانان بهدلیل کنجکاوی، نیاز به هویتیابی و تمایل به استقلال، ممکن است به رفتارهای پرخطر یا کمخطر روی آورند (توونگ و همکاران[2]، 2018). در این دوره ممکن است نوجوان به سمت رفتارهای پرخطر و کم خطر سوق پیدا کند (قاسم زاده و همکاران، ۱۳۹۵). از جمله رفتارهای پرخطر به خصوص در عصر کنونی، استفاده نادرست از فضای مجازی و اعتیاد به اینترنت است (عباسی، ۱۳۹۷). ظهور شبکههای اجتماعی، گوشیهای هوشمند و ابزارهای دیجیتال، سبک زندگی نوجوانان را تغییر داده و نحوه تعامل آنها با محیط، خانواده و همسالان را تحت تأثیر قرار داده است (کلس و همکاران[3]، 2020). بااینحال، استفاده نادرست و افراطی از این فضا میتواند پیامدهای نامطلوبی ازجمله افزایش انزوای اجتماعی، اعتیاد به اینترنت، کاهش تعاملات خانوادگی و افزایش مشکلات روانشناختی مانند افسردگی را به دنبال داشته باشد (اوربن و همکاران[4]، 2019).
در سالهای اخیر، تغییرات تکنولوژیکی علاوه بر تسهیل ارتباطات، موجب تحولات عمدهای در سبک زندگی جوانان شده است. طولانیتر شدن دوره نوجوانی، افزایش فردگرایی، فروپاشی شبکههای سنتی حمایتی و توسعه شهرنشینی، شرایطی را ایجاد کرده که فضای مجازی به یکی از اصلیترین بسترهای گذران وقت نوجوانان تبدیل شود (ملکوتی و محسنی، 1402). مطالعات نشان دادهاند که وابستگی بیشازحد به اینترنت و شبکههای اجتماعی میتواند منجر به کاهش مشارکت اجتماعی، افزایش احساس تنهایی و کاهش سلامت روان شود (کرمانی مامازندی وابوترابی، 1403 و چو و همکاران[5]، 2017). کاربرد نادرست و افراطی از اینترنت میتواند پیامدهای زیادی در زمینههایی مثل بهداشت روانی، مشکلات جسمانی، تنهایی و انزوای اجتماعی، بزهکاری جنسی و اعتیاد به اینترنت داشته باشد (غلامی و نصرتی، ۱۳۹۵). شبکه اینترنت فرصت مناسبی بهمنظور بروز و رشد انواع گوناگون رفتارهای غیراخلاقی میباشد. این پدیده یک فضای مجازی برای فعالیتهای غیراخلاقی به وجود میآورد (برون، ۱۳۹۶). دانش آموزان بیشتر از سایرین در معرض آسیبهای ناشی از کاربرد نادرست اینترنت هستند زیرا آنها در فضای مجازی با مطالب و تصاویر خشن و غیرمجاز برخورد میکنند و تحت تأثیر آنها قرار گرفته و صدمات زیادی بر زندگیشان وارد میگردد. نحوه استفاده دانش آموزان از فضای مجازی، یکی از نگرانیهای مشترک والدین در همه جوامع میباشد (عباسی، ۱۳۹۷). بهعنوانمثال، یافتههای پژوهشی نشان میدهند که استفاده مفرط از فضای مجازی با افزایش افسردگی، کاهش تنظیم خلقوخو و افزایش اشتغال ذهنی مرتبط است (کلس و همکاران، 2020). همچنین، نوجوانانی که وقت بیشتری را در فضای مجازی سپری میکنند، بهتدریج از تعاملات اجتماعی واقعی دور شده و به ارتباطات آنلاین اولویت میدهند که این امر میتواند به انزوای اجتماعی منجر شود (توونگ و همکاران، 2018). در پژوهش فرجی و همکاران(1403) نتایج نشان می دهد که ترکیب روش های حضوری و مجازی با کاهش تصنع کاری های آموزش در حین نظارت به ناظران کمک می کند تا درک عمیق تری از واقعیت کلاس درس پیدا کرده و برنامه ریزی دقیق تری برای توسعه حرفه ای معلمان داشته باشند، ولی اجرای آموزش در بعد مجازی برای دانش اموزان در بستر شاد و صدا سیما باعث مشکلاتی از قبیل افت تحصیلی، کم خوابی، خستگس زیاد، جو خشک و کسل کننده آموزشی، رعایت بودجه بندی دروس، ارزشیلبی ناکار آمد برای معلمان و دانش آموزان و والدین آن ها ایجاد کرد (علی پور و همکاران).
در ایران، همانند بسیاری از کشورهای دیگر، استفاده از فضای مجازی در میان نوجوانان بهویژه پس از دوران همهگیری کرونا، افزایش چشمگیری داشته است. این افزایش استفاده، چالشهای جدیدی را برای خانوادهها و نظام آموزشی به همراه داشته و موجب نگرانی والدین و کارشناسان شده است (خضری و همکاران، 1403) و کلاته ساداتی و صبوحی گلکار، 1401). برخی پژوهشها نشان دادهاند که در این دوران، میزان تعامل نوجوانان با خانواده و همسالان کاهش یافته و وابستگی آنها به فضای مجازی افزایش یافته است (صفری شالی و اسلامی، 1402). با وجود پژوهشهای متعدد در زمینه آثار مثبت و منفی فضای مجازی، همچنان شکافهای پژوهشی در بررسی پیامدهای روانشناختی و اجتماعی استفاده از فضای مجازی در بین دانشآموزان، بهویژه دختران مقطع متوسطه دوم، وجود دارد. ازاینرو، شناخت دقیق تأثیرات این فضا بر سلامت روان و تعاملات اجتماعی نوجوانان امری ضروری است.
در این راستا مطالعه حاضر با هدف بررسی رابطه بین میزان استفاده از فضای مجازی و پیامدهای روانشناختی (افسردگی، تنظیم خلقوخو و اشتغال ذهنی) و اجتماعی (انزوای اجتماعی و ترجیح تعامل اجتماعی آنلاین) در دانشآموزان دختر مقطع متوسطه دوم شهر بابلسر انجام شده است. نتایج این پژوهش میتواند در تدوین سیاستهای آموزشی، طراحی برنامههای سلامت روانی و توسعه راهکارهای پیشگیرانه برای کاهش آسیبهای احتمالی فضای مجازی مورد استفاده قرار گیرد.
روش
این پژوهش به روش توصیفی-همبستگی انجام شده است. جامعه آماری شامل ۱۶۹۸ دانشآموز دختر مقطع متوسطه دوم شهر بابلسر بود که از میان آنها ۲۶۱ نفر به روش نمونهگیری خوشهای انتخاب شدند. در مجموع، ۳۴۰ پرسشنامه بهصورت حضوری در مدارس توزیع شد که از این تعداد، ۲۹۰ پرسشنامه تکمیل و بازگردانده شد و پس از بررسی، ۲۶۱ پرسشنامه معتبر تشخیص داده شد. برای تحلیل دادهها، از نرمافزار SPSS و آزمونهای آماری همبستگی و رگرسیون استفاده گردید.
ابزارها
ابزار گردآوری دادهها شامل پرسشنامهای 28 سؤالی بود که شامل پرسشنامه استفاده از فضای مجازی (۸ گویه)، پیامدهای روانشناختی شامل افسردگی (۵ گویه)، تنظیم خلقوخو (۳ گویه) و اشتغال ذهنی (۳ گویه) و همچنین پیامدهای اجتماعی شامل انزوای اجتماعی (۶ گویه) و ترجیح تعامل اجتماعی آنلاین (۳ گویه) را بررسی میکرد. نمرهگذاری پرسشنامه بر اساس مقیاس پنجدرجهای لیکرت انجام شد. روایی ابزار با تأیید 3 نفر از متخصصان برنامهدرسی، روانشناسی و فضای مجازی تأیید شد و پایایی آن نیز با محاسبه آلفای کرونباخ بر روی ۳۰ نفر از نمونههای پژوهش و مقدار بالاتر از 7/0 تأیید شد.
یافتهها
در این بخش به یافتههای توصیفی پرداخته شده است. در جدول (1) نحوهی پراکندگی جمعیتی پاسخدهندگان ازنظر میزان مهارت در استفاده از اینترنت آمده است.
جدول 1. توزیع گروه نمونه از میزان مهارت در استفاده
|
میزان مهارت |
فراوانی |
درصد فراوانی |
درصد فراوانی معتبر |
|
بسیار کم |
2 |
0.8 |
0.8 |
|
کم |
10 |
3.8 |
3.8 |
|
متوسط |
85 |
32.6 |
32.6 |
|
زیاد |
102 |
39.1 |
39.1 |
|
بسیار زیاد |
62 |
23.8 |
23.8 |
|
جمع کل |
261 |
100 |
100 |
|
استفاده از شبکههای اجتماعی |
فراوانی |
درصد فراوانی |
درصد فراوانی معتبر |
|
فیس بوک |
8 |
3.1 |
3.1 |
|
اینستاگرام |
160 |
61.3 |
61.3 |
|
توییتر |
8 |
3.1 |
3.1 |
|
غیره |
85 |
32.6 |
32.6 |
|
جمع کل |
261 |
100 |
100 |
|
استفاده از شبکههای پیامرسان |
فراوانی |
درصد فراوانی |
درصد فراوانی معتبر |
|
واتساپ |
192 |
73.6 |
73.6 |
|
تلگرام |
50 |
19.2 |
19.2 |
|
سروش |
3 |
1.1 |
1.1 |
|
غیره |
16 |
6.1 |
6.1 |
|
جمع کل |
261 |
100 |
100 |
|
میزان ساعت استفاده از اینترنت |
فراوانی |
درصد فراوانی |
درصد فراوانی معتبر |
|
زیر یک ساعت |
17 |
6.5 |
6.5 |
|
یک تا دو ساعت |
48 |
18.4 |
18.4 |
|
دو تا سه ساعت |
74 |
28.4 |
28.4 |
|
بیشتر از سه ساعت |
122 |
46.7 |
46.7 |
|
جمع کل |
261 |
100 |
100 |
بر اساس نتایج، تقریباً 63 درصد پاسخگویان مهارت خود را در استفاده از اینترنت بسیار زیاد و زیاد عنوان کردهاند. در خصوص میزان استفاده از شبکههای اجتماعی، بیشترین فراوانی مربوط به اینستاگرام با درصد فراوانی 61.3 درصد است. بیشترین فراوانی مربوط به واتساپ با درصد فراوانی 73.6 درصد است. بیشترین میزان ساعت استفاده از اینترنت بیشتر از 3 ساعت است.
در ادامه تحلیل همبستگی مؤلفههای موردمطالعه گزارش شده است. تحلیل همبستگی به منظور تعیین نوع و درجه رابطه استفاده از فضای مجازی با متغیرهای پیامدهای روانی و اجتماعی انجام گرفت.
جدول 2. ضرایب همبستگی بین ابعاد
|
متغیر |
افسردگی |
تنظیم خلقوخو |
اشتغال ذهنی |
انزوای اجتماعی |
ترجیح تعامل اجتماعی آنلاین |
استفاده از فضای مجازی |
|
افسردگی |
1 |
0.462 |
0.492 |
0.554 |
0.478 |
0.559 |
|
تنظیم خلقوخو |
0.462 |
1 |
0.577 |
0.562 |
0.432 |
0.563 |
|
اشتغال ذهنی |
0.492 |
0.577 |
1 |
0.603 |
0.489 |
0.633 |
|
انزوای اجتماعی |
0.554 |
0.562 |
0.603 |
1 |
0.641 |
0.559 |
|
ترجیح تعامل اجتماعی آنلاین |
0.478 |
0.432 |
0.489 |
0.641 |
1 |
0.448 |
|
استفاده از فضای مجازی |
0.559 |
0.563 |
0.633 |
0.559 |
0.448 |
1 |
در جدول (2) ضرایب همبستگی پیرسون بین متغیرهای پژوهش ارائه گردیده است. با توجه به اینکه تمامی ضرایب بهدستآمده در بازه صفر تا مثبت یک قرار دارد، از این رو بین متغیرهای پژوهش رابطه معنیداری وجود دارد. همچنین معنیداری هر یک از متغیرها از طریق آزمون رگرسیون در ادامه ارائه گردیده است.
بررسی فرضیههای پژوهش
در این بخش فرضیههای پژوهش از طریق رگرسیون خطی ساده مورد بررسی قرار میگیرند.
فرضیه اول پژوهش: در دوران کرونا، فضایمجازی باعث افزایش پیامدهای روانی منفی در دانشآموزان شده است.
برای پاسخ به این فرضیه از رگرسیون خطی ساده استفاده شده است که نتایج آن در جدول زیر ارائه شده است:
جدول 3. ضرایب تأثیر رگرسیونی مدل فرضیهی اول
|
مدل |
ضرایب غیراستاندارد |
ضرایب استاندارد |
T |
Sig. |
آماره هم خطی |
||
|
|
B |
خطای استاندارد |
بتا (β) |
تولرنس |
عامل تورم واریانس |
||
|
(ثابت) فضای مجازی در افسردگی |
0.407 0.634 |
0.161 0.058
|
0.559
|
2.520 10.863
|
0.012 0.000
|
1
|
1 |
|
(ثابت) فضای مجازی در خلقوخو |
0.788 0.809 |
0.204 0.074
|
0.563
|
3.861 10.954
|
0.000 0.000
|
1
|
1 |
|
(ثابت) فضای مجازی در اشتغال ذهنی |
0.003 0.947 |
0.199 0.072
|
0.663
|
0.013 13.156
|
0.99 0.000
|
1
|
1 |
با توجه به نتیجه بهدستآمده، استفاده از فضای مجازی به میزان 559/0 در افسردگی، 563/0 در خلقوخو و به میزان 663/0 در اشتغال ذهنی دانشآموزان دختر نقش مثبت معناداری داشته است.
فرضیه دوم پژوهش: در دوران کرونا، فضایمجازی باعث افزایش پیامدهای اجتماعی منفی در دانشآموزان میشود.
برای پاسخ به این فرضیه از رگرسیون خطی ساده استفاده شده است که نتایج آن در جدول زیر ارائه شده است:
جدول 4. ضرایب تأثیر رگرسیونی مدل فرضیه دوم برای بعد انزوای اجتماعی
|
مدل |
ضرایب غیراستاندارد |
ضرایب استاندارد |
T |
Sig. |
آماره هم خطی |
||
|
B |
خطای استاندارد |
بتا (β) |
تولرنس |
عامل تورم واریانس |
|||
|
(ثابت) فضای مجازی در انزوای اجتماعی |
0.576 0.601 |
0.153 0.055
|
0.559
|
3.755 10.859
|
0.000 0.000
|
1
|
1 |
|
(ثابت) فضای مجازی در ترجیح تمایل اجتماعی آنلاین |
0.727 0.493 |
0.169 0.061
|
0.448
|
4.297 8.071
|
0.000 0.000
|
1
|
1 |
با توجه به نتیجه به دست آمده، استفاده از فضای مجازی به میزان 559/0 در انزوای اجتماعی و 448/0 در ترجیح تمایل اجتماعی آنلاین دانشآموزان دختر نقش مثبت معناداری داشته است.
نتیجهگیری و بحث
با توجه بهعنوان پژوهش اثرات منفی استفاده دانش آموزان ایرانی از فضای مجازی و نتایج بهدستآمده، استفاده از فضای مجازی باعث افزایش پیامدهای روانی منفی شده است و فضای مجازی با افسردگی و اشتغال ذهنی منفی رابطه معنیداری داشته است. در تبیین این یافته میتوان گفت استفاده مفرط از فضای مجازی میتواند به افزایش علائم افسردگی منجر شود. یکی از دلایل اصلی این مسئله، مقایسه اجتماعی است. کاربران شبکههای اجتماعی اغلب خود را با دیگران مقایسه میکنند و این مقایسهها معمولاً منفی هستند، زیرا افراد تمایل دارند تنها جنبههای مثبت زندگی خود را به نمایش بگذارند. این امر میتواند احساس ناکافی بودن و کاهش عزت نفس را در کاربران ایجاد کند (ووگل و همکاران[6]، 2015). همچنین، مطالعهای توسط تونگه و همکاران[7] (2018) نشان داد که افزایش زمان استفاده از شبکههای اجتماعی با افزایش علائم افسردگی و اضطراب در نوجوانان مرتبط است. علاوه بر این، استفاده از فضای مجازی میتواند اختلال در خواب را به دنبال داشته باشد. نور آبی ساطعشده از صفحههای نمایش میتواند تولید ملاتونین (هورمون خواب) را کاهش دهد و منجر به بیخوابی شود. کمخوابی نیز یکی از عوامل شناختهشده در افزایش خطر افسردگی است (لونسون و همکاران[8]، 2016). استفاده از فضای مجازی میتواند به نوسانات خلقی و اختلال در تنظیم هیجانات منجر شود. یکی از دلایل این مسئله، وابستگی به تأیید اجتماعی است. کاربران شبکههای اجتماعی اغلب برای دریافت لایک، کامنت و تأیید دیگران تلاش میکنند. عدم دریافت این تأییدها میتواند احساس ناامیدی و کاهش خلق را در پی داشته باشد (شرمن و همکاران[9]، 2016). همچنین، مواجهه با محتوای منفی مانند اخبار ناگوار، نظرات توهینآمیز یا زورگویی سایبری[10] میتواند به طور مستقیم بر خلقوخوی افراد تأثیر بگذارد. مطالعهای توسط پریماک و همکاران[11] (2017) نشان داد که مواجهه با محتوای منفی در شبکههای اجتماعی با افزایش احساس اضطراب و ناراحتی مرتبط است. علاوه بر این، استفاده از فضای مجازی میتواند به اشتغال ذهنی مداوم منجر شود. کاربران ممکن است به طور مداوم درگیر چک کردن پیامها، نوتیفیکیشنها و بهروزرسانیهای شبکههای اجتماعی باشند. این رفتار میتواند تمرکز افراد را کاهش دهد و باعث شود که آنها نتوانند به طور کامل بر وظایف روزمره خود متمرکز شوند (روسن و همکاران[12]، 2013). همچنین، فضای مجازی میتواند اعتیاد رفتاری ایجاد کند. کاربران ممکن است به دلیل ترشح دوپامین (هورمون لذت) در پاسخ به دریافت تأیید اجتماعی، به استفاده مکرر از شبکههای اجتماعی وابسته شوند. این وابستگی میتواند به اشتغال ذهنی مداوم و کاهش توانایی کنترل رفتار منجر شود (اندرسن و همکاران[13]، 2016).
این یافتها با پژوهشهای پیشین همسو است که نشان میدهند استفاده بیش از حد از فضای مجازی میتواند به سلامت روانی آسیب برساند. به عنوان مثال، مطالعات تونگه و همکاران (2018) نشان دادند که افزایش زمان استفاده از شبکههای اجتماعی با افزایش علائم افسردگی و اضطراب در نوجوانان مرتبط است. همچنین، پژوهش پریماک و همکاران (2017) تأکید کردند که استفاده مفرط از فضای مجازی میتواند منجر به اختلال در تنظیم هیجانات و افزایش اشتغال ذهنی شودعلائم روانی اعتیاد به اینترنت به این صورت است که فرد هنگام استفاده و در دسترس داشتن اینترنت، احساس لذت و رضایت میکند و زمانی که اینترنت در دسترس او نیست دچار افسردگی و بدخلقی شده و در مورد میزان استفاده از اینترنت هم به دیگران دروغ بگوید مارتین و شوماخر (۱۹۹۶) هم به ارتباط میان استفاده بیشازاندازه از اینترنت و تنهایی و افسردگی اشاره نموده و در مطالعات خود به این نتیجه رسیدند که استفادهکنندگان وابسته به اینترنت در مقایسه با افرادی که هیچ نشانهای از وابستگی نداشتند تنهاتر و افسردهترند. آنها از این فناوری بیشتر برای تفریح و اوقات فراغت خود استفاده مینمایند (پور شهریاری، ۱۳۸۶). علاوه بر پژوهشهای ذکرشده، نتایج با پژوهش استریت فیلد (۲۰۰۰) نیز همسو است. استریت فیلد معتقد بود احتمال دارد که هیچوقت استفادهکنندگان اینترنت از افسردگی و انزوای اجتماعی خود مطلع نشوند و یا اگر چنانچه زمانی هم اطلاع پیدا کردند آن را قبول نکنند. ولی ماهیت کار با اینترنت طوری است که باعث غرق شدن فرد در خودش میشود. استفاده از اینترنت بهصورت آشکاری میتواند وقت افراد را گرفته و آنها را موجودی تنها و منزوی بار آورد. کاربرد نادرست و افراطی از اینترنت میتواند پیامدهای زیادی در زمینههایی مثل بهداشت روانی، مشکلات جسمانی، تنهایی و انزوای اجتماعی، بزهکاری جنسی و اعتیاد به اینترنت داشته باشد. از جمله نتایج دیگر پژوهش حاضر این بود که استفاده از فضای مجازی میتواند با افزایش پیامدهای اجتماعی منفی همجوار باشد؛ بهعبارتدیگر نتایج نشان داد استفاده از فضای مجازی با پیامدهای اجتماعی مثل انزوای اجتماعی رابطه داشته است. این یافته با نتایج تحقیقات حسنزاده و رضایی (1389)، سجادیان و نادی (۱۳۸۵)، پورشهریاری، (1386) همسو است و با نتایج پژوهش محسنی؛ دوران و سهرابی (1385) همسویی ندارد.
در تبیین این یافته میتوان گفت امروزه بهکارگیری فناوری بر روی روابط اجتماعی تأثیر زیادی گذاشته و با اختلالاتی همراه است که لازم است آسیبشناسی دراینباره صورت گیرد. بهکارگیری تلفن هم راه باعث کم شدن مناسبات و روابط اجتماعی و استفاده از اینترنت به علت جذابیتهای کاذبی که برای نوجوانان و جوانان به وجود میآورد، میتواند آرامآرام آنها را به خود معتاد نموده تا جایی که استفاده بیش از اندازه از اینترنت ممکن است رشد روانی، اجتماعی و عاطفی آنها را به علت عدم تجارب معمول و گروهی با همسالان، به اختلالات رفتاری و در خود فرورفتگی تبدیل نماید؛ بنابراین جایگزین کردن تعامل واقعی در اجتماع با استفاده زیاد از اینترنت، موجب خواهد شد ارتباطات اجتماعی و عاطفی نوجوان در دوره رشد شخصیت به شکل درستی تکامل پیدا نکند و افراد بهجای والدین و همسالان خود، از شخصیتهای بازیهای کامپیوتری، افراد اتاقهای گفتگو و یا از تصاویر اینترنتی الگوبرداری کنند.
با توجه به این نتایج، پیشنهاد میشود که برنامههای آموزشی و آگاهیبخشی برای دانشآموزان، والدین و معلمان در مورد استفاده بهینه و مدیریتشده از فضای مجازی تدوین و اجرا شود. همچنین، تشویق دانشآموزان به شرکت در فعالیتهای اجتماعی و گروهی میتواند به کاهش انزوای اجتماعی و بهبود سلامت روانی آنان کمک کند. نظارت والدین بر فعالیتهای آنلاین فرزندان و تعیین محدودیتهای زمانی مناسب برای استفاده از اینترنت نیز میتواند در کاهش تأثیرات منفی فضای مجازی مؤثر باشد.
تشکر و قدردانی
بدینوسیله نویسندگان این مقاله از تمامی شرکتکنندگان در این پژوهش و صمیمانه تشکر و قدردانی میکنند.
ملاحظات اخلاقی
در جریان اجرای این پژوهش و تهیه مقاله کلیه قوانین کشوری و اصول اخلاق حرفهای مرتبط با پژوهش رعایت شده است.
حامیمالی
کلیه هزینههای پژوهش حاضر توسط نویسندگان مقاله تأمین شده است.
تعارض منافع
بنابر اظهار نویسندگان، مقاله حاضر فاقد هرگونه تعارض منافع بوده است. این مقاله قبلاً در هیچ نشریهای اعم از داخلی یا خارجی چاپ نشده است.
[1] . Anderson & Jiang
[2] . Twenge et al
[3] . Keles et al
[4] . Orben et al
[5] . Chou & et al
[6] . Vogel et al
[7] . Twenge & et al
[8] . Levenson et al
[9] . Sherman et al
[10] . cyberbullying
[11] . Primack & et al
[12] . Rosen et al
[13] . Andreassen et al
)